Vanzelfsprekend kwam bij mij de gedachte op die mij de laatste tijd wel vaker bezighoudt: is dat ook in mijn belang? Een antwoord op die vraag is schijnbaar eenvoudig. Eventuele personeelsproblematiek bij Wingman wordt niet opgelost door de jeugd die via MTV op het accountantsberoep aanstormt. Dus nee, het is niet in mijn belang. Laat de accountantskantoren zelf hun personeelsadvertenties betalen.

Het is het gevaar van collectieve reclame. Wanneer alle ‘kaas en melk’-boeren reclame maken dat ‘melk moet’, is daar geen bezwaar tegen. Maar wanneer gespecialiseerde kaasboeren moeten meebetalen voor dezelfde melkreclame, wordt dat anders. Natuurlijk, ze zitten allen in ‘de Zuivel’. En er zal wel wat afstraling zijn van melk op kaas. Maar het is te eenvoudig om geen onderscheid te maken.

Een tegenwerping bij het NIVRA zou kunnen zijn dat bijvoorbeeld mijn contributie toch lager is! Je betaalt wel mee, maar niet zoveel. Dat moet troost bieden. In werkelijkheid wordt pluriformiteit daarmee afgekocht. Dat kan maar één ding betekenen: je bent geen volwaardig NIVRA-lid. Door die lagere contributie kun je geen aanspraak maken op een volwaardige belangenbehartiging voor je eigen groep registeraccountants. Daar zie je impliciet van af. Je hebt elkaar niet zo nodig. Toch wel raar.

Hebben niet alle registeraccountants belang hebben bij een bloeiend accountantsberoep? Díe vraag is lastig te beantwoorden. Wat hebben we aan elkaar? Wat zijn we elkaar verschuldigd? Waaruit bestaat ons collectieve belang? Ik vermoed dat je uitkomt bij de doelstellingen die voor het NIVRA zijn gesteld. Die zijn niet allesomvattend.

Het gaat om een drietal zaken. Het NIVRA heeft tot taak het Register van Accountants bij te houden. De verantwoordelijkheid voor bewaking van de registratie is wettelijk geregeld en bij het NIVRA in voortreffelijke handen. Het NIVRA moet toezien op een voldoende kwaliteit van de registeraccountant. Dus is een PE-regeling bij het NIVRA op haar plaats. Dat wil niet zonder meer zeggen dat het NIVRA ook voor de invulling daarvan moet zorgen; pluriformiteit staat centrale invulling in de weg. Het NIVRA zal zorg dragen voor een Gedragsregeling (exclusief beroepsregeling) waaraan iedere registeraccountant zich moet houden. En dan is het denk ik wel klaar. Als het NIVRA nu toch de pluriformiteit van het bestaande ledenbestand wil behartigen, doet het misschien meer dan het moet doen, en waarschijnlijk meer dan het kan. Is er een alternatief?

Registervaluators kennen bijvoorbeeld de volgende  structuur. De Stichting voor Waarderingsonderzoek ten behoeve van Bedrijf en Onderneming (SWBO) beheert het register van business valuators en bewaakt de toegangseisen, regelt de Permanente Educatie en stelt een Gedags- en Beroepsregeling vast. Doet dus wat het NIVRA voor alle RA’s moet doen. Daarnaast is het Nederlands Instituut voor Registervaluators (NIRV) de belangenvereniging. Daar wordt een nieuwsbrief gemaakt; het verzorgt lezingen en vaktechnische bijeenkomsten en verzorgt de publiciteit. SWBO heeft daarmee geen bemoeienis.

Een vergelijkbare structuur voor registeraccountants zou betekenen dat iemand als RA is ingeschreven bij het NIVRA en dus voldoet aan de daaraan te stellen eisen, terwijl hij zich gedraagt overeenkomstig de eer van de stand. Maar voor zijn belangenbehartiging is hij lid van een beroepsvereniging. SRA bestaat al. Voor RC’s bestaat de VRC. Voor RV’s het NIRV. Andere verenigingen kunnen worden opgericht.

Het NIVRA is een instituut van leden die met elkaar gemeen hebben dat zij Registeraccountant zijn. Verder gaat de homogeniteit niet. De bestaande pluriformiteit begint bij de verschillende beroepen die door al die registeraccountants worden uitgeoefend. Die pluriformiteit verdeelt zich in deze structuur over respectieve homogene beroepsverenigingen, die niet eens uit alleen RA’s hoeven te bestaan. Geen subverenigingen van het NIVRA. Maar met het NIVRA in een rol die voor alle RA’s gelijk is.