De grote lijnen hiervan heeft de IASB vorig jaar al gepresenteerd. Het gaat om een set standaarden die minder complex en minder veelomvattend is dan ‘full IFRS’, zoals deze primair is ontwikkeld. Deze in 2005 ingevoerde IFRS-regels zijn in onder meer Europa en Japan alleen verplicht voor ondernemingen met beursgenoteerde aandelen of obligaties. Door keuzes voor toe te passen standaarden en methoden te beperken en allerlei regels te schrappen die toch niet van toepassing zijn op kleinere ondernemingen zegt de IASB dat in ‘IFRS light’ het aantal verslaggevingregels met 85% (!) kan worden verminderd. Dat is de moeite en leidt al direct tot de vraag of het met full IFRS – zie de editie 2008 met ruim 2.700 pagina’s – ook niet wat minder kan.
Een lichter IFRS-regime zou het beste uit twee werelden zijn voor Nederlandse bedrijven die internationaal opereren: die zijn gebaat bij de toepassing van een internationale verslaggevingstandaard, maar niet bij een verzwaring van de financiële rapportageverplichtingen. Met name de door IFRS vereiste toelichtingen worden nu als bezwarend ervaren, zo blijkt uit praktijkonderzoek.

What’s new? Het gaat, als gezegd, om minder complexe regels (‘simplified and redrafted in plain English’) die eenvoudiger toepasbaar zijn (‘reducing the burden on the preparing company’). Er kunnen drie soorten wijzigingen worden onderkend. In de eerste plaats zijn er diverse onderwerpen geschrapt; ik noem IFRS 2 over op aandelen gebaseerde betalingen, IAS 34 over tussentijdse financiële verslaggeving en IAS 38 over de jaarlijkse impairment van goodwill (dus alleen nog extra afschrijven als er een indicatie is voor waardevermindering). In de tweede plaats is ‘only the simpler option included’, zoals met betrekking tot de methode van afschrijven, de verwerking van rentelasten en het opstellen van cashflow-statements. Tot slot zijn minder vergaande toelichtingen geoorloofd ten aanzien van financiële instrumenten. 

Het verlichte IFRS-regime lijkt sterk op de huidige RJ-eisen en zou voor niet-beursgenoteerde bedrijven dus eenvoudig(er) over te nemen moeten zijn. De pensioenverslaggeving is overigens wel zwaarder dan onder de Nederlandse regels, zeker nu de RJ enkele maanden geleden heeft besloten zijn eisen op dit punt aanzienlijk te verlichten: de overschotten en tekorten van de pensioenregeling moeten onder de lichte IFRS-variant – anders dan volgens de RJ-eisen – wel op de balans worden opgenomen.

De verankering in nationale wet- en regelgeving is natuurlijk een zaak waar elk land zelf over beslist; hier ligt een taak voor de EU. De IASB denkt wel mee: zij raadt ten stelligste af om kleine(re) beursgenoteerde bedrijven toe te staan om af te stappen van de huidige IFRS-verplichtingen. Enkele EU-landen hebben al aangekondigd dat zij de nieuwe variant gaan verplichten voor niet-beursgenoteerde ondernemingen.

Maar ook een lichte IFRS-variant zal scepsis ontmoeten, met name met betrekking tot de hoeveelheid werk die toch verzet moet worden om IFRS in te voeren, de beperkte invloed die deze regelgeving heeft op de cijfers en de gebrekkige vergelijkbaarheid van al die verslagen die conform deze regels worden opgesteld.

Het risico bestaat dat van een feitelijke lastenverlichting weinig terechtkomt. Eerder werden al vraagtekens gezet bij de afschaffing van de verplichte jaarrekening voor kleine ondernemingen. Zij moeten immers toch hun boekhouding doen; voor de Belastingdienst, de bank en andere stakeholders. Dergelijke negatieve reacties vanuit het NIVRA volgden op het kabinetsbesluit om kleine bedrijven tot tien werknemers en een omzet van minder dan tien miljoen euro vrij te stellen van de verplichting om een jaarrekening op te stellen.

Recent onderzoek van de International Federation of Accountants (IFAC) wijst uit dat er ook weinig steun is voor de toepassing van ‘IFRS light’ bij kleine bedrijven, zogenoemde ‘micro-entiteiten’, bedrijven met minder dan tien werknemers. De conclusie is dat ‘IFRS light’ te complex is voor deze kleine ondernemingen, en dat een slechts beperkte aanpassing van de standaard dit probleem niet zal oplossen. Voorstanders van een aparte set verslaggevingsrichtlijnen voor micro-entiteiten vinden dat er twee versies ontwikkeld zouden moeten worden: een gecomprimeerde versie voor directeuren-eigenaren en een uitgebreidere voor samenstellers van jaarrekeningen.